Em ê rojekê ji felekê bikujin!

 

Serê du ava, yanî wî cîyê ku çemê Amedê, çemê Diyarbekir an jî navê wî yê dîrokî Tîgrîs û çemê Batmanê, yê ku ji alîyê Sason ve tê û di binê Pira Mala Badê re derbas dibe û di şûna wî Xerab Bajarê  Elmedîna de diherike û li ba Bêdîya, ew û Tîgrîs digihêjin hev, tevîlîhev dibin, dibin yek û hîn bi hêztir û xurttir, ew di wî cîyê teng, yanî di ba Bêdîya kevinar de derbas dibe û bi alî Hesenkêfê de diherike û ji wir ji, ew bi alî Cizîra Botan ve diherike û qederekî wirde, ew û çemê Feratê digihêjin hev û ew, bi hezarên salan e ku diherike û diçe û xwe davêje nava deryayê. 

 Îcar ji serê wê du avê, qederê du an jî sê kilometra bi alî rojava de, gundekî bi navê Encolînê heye. Reşatê Perîşanê, yê ku pismamê Heçî Çelebî ji bû, yanî hema bêje ew, yanî Reşat û mala Hecî Çelebî bûn xwedîyê Encolînê. Lê di destpêka salên heftêyî (1970) de, îcar jin û zarek, guhertina hin rewşan û hinek jî hevûdu nekişandin û weke ku pêşîyan jî gotiye: “Serê du berana di beroşekê de nakele”, lê belê yê wan, dîsan jî ne weke ku li gelek cîyên din, ku xelk ji ber dijminatiyê ji ber hevûdu bar dikin û diçin cîkî din. Lê yê wan têkilî her berdewam bû. Îcar Reşat mirovekî henûn û di halê xwe de û ne yekî çikûz jî bû, ew hem ji der û dora xwe re û hem jî ji xelkên din re bêzerar bû û wî sê, çar kîlometre ji Encolînê bi alî Batmanê ve, yanî hinekî li rojhilatê Girê Dimsê yê dîrokî; ji xwe re li nav milkê xwe, li raserî wê coka ku av têde ji Kanîya Kabê tê û di wê de diherike; ji bo avdanîya medreba û hwd, xanîyekî hinekî mezzin li ser tilmekî ava dike û ew li wir wek malek bitenê, li ba Kanîya Kabê, ew û pîreka xwe Mêdya, diya wî Perîşan û zarokên xwe, ji xwe re li wê derê bi cî dibin. Û mirov dikare navê wê derê weke Gundê Reşat jî bi nav bike. Lê belê piştî çend salan, bi mezinbûna zarokan û bûk, torin û dîsan zarok, îcar dîsa jî weke ku pêşîyan gotiye; “Malê ji te bibe hezar malî” û ew der heqîqeten vêga bûye weke gundekî şên.   

Reşat hem li tenduristîya , ango li siheta xwe û hem jî li ya zarokên xwe jî pir miqate bû, (heta ji ber wê yekê baldûza wî Zerife gazina jê dikir û digot: hema ku serê zarokên Reşat jî biêşe, ew wê gavê wan dibe ser hekîm), û kêfa wî pir ji kebabên aşxanên Batmanê re jî dihat. Û eger ku ne bi temamî  be jî, yanî ji dervayî ew lazmatiyên, pêdivîyên malê ku mirov mecbûr bû, ku mirov wan ji bacêr peyda bike, ew, yanî Reşat, ji bo wan kebab û kûşbaşîya; hema bêje ew her roj li Batmanê bû.

Li Batmanê hem merivê wî û zilamê xuşka wî Ehmedê bavê Necat û Tahirê birê wî hebûn û hem jî merivnî wî yên din, masela; yên weke bacanaxê, hevlingê wî Ehmedê Hecî Cemîl, Emîn hoste û gelek nas û dostên wî yên din jî hebûn.

Merivê wî, yanî zilamê xuşka wî Ehmedê mêrê Meyase mirovekî pir henekçî û xweşsohbet bû. Mesela dihat gotin ku wî carekê li mala Zerîfe henek dikir û digot: hingî ku ew ecele çûbû şînekê, îcar li wir, yanî li ciyê şînê, wextê wî xwestîye ku ew cixara xwe vêxe û ew kurikê ku jê re çeqmqk vêxistîye, wî hişyar kirîye ku wî ne alîyê sor, yanî qûnika cixarê, lê belê alîyê din û di nava wê cimaetê de xistîye devê xwe. Û piştre jî, wexta ku çavên wî çûye ser nigên wî, wî nihêrtîye ku wa wî her ferek gore ji rengekî xistîye nigên xwe û gelek meselên wisa yên din.

Îcar rojek ji rojên havînê, vê carê dost û nasên wî yê Batmanê, yanî yên Reşat, biryar didin ku ew, ji wê germa havîna Batmanê, ji wê keleqijê piçekî bi dûr kevin û herin, hem xwe di nava ava çem de hinekî hênik bikin û hem ji; belkî jî ku ew ji xwe re hinekî jî masîya bigrin. Yanî bi kurtî hinekî bêhna xwe, hama ji bo rojekê be jî berdin û dîsa êvarê ew paşve vegerin û werin malên xwe. 

Wê roja ku ew ê herin Encolînê cem Reşat, yan jî hîn rasttir, mala wî ya nû, yanî; Gundê Reşat. Îcaar serê sibê zû, wexta ku Ehmedê zilamê Meyase, yanî bavê Necat, yan jî bi gotinek din xezûrê Perîxan radibe û xwe hazir dike ku ew here ber tirênê.  Îcar pîreka wî jê dipirse: te xêr e, vê sibê wisa zû, tu bi kur ve diçî Ehmed? Ew li pîreka xwe dizîvire lê dinêre û jê re dibêje: heyran ez di wî karê refînê de, ji wê qîr û ziftê û ji vê toz û dûmanê eciz bume, êdê bêhna me hew dertê, yanî em hew tune bifetis in û îro jî ez betal im, îcar tu dengê xwe neke, ez û hin hevalan em diçin Encolînê cem Reşat û belkî jî ku ez êvarê ji wê derê ji we re hin masîya jî bînim. Yanî bi kurtî nîyeta me heya, ku îroj em rojekê ji felekê bikujin! Û xatir ji pîreka xwe dixwaze,  ji mal derdikeve û berê xwe dide îstasyona tirênê.  

Lê ber tirênê, Ehmed dinêre ku wa; Ehmedê zilamê Zerîfe, yê ku garsontî jî dkir û dîsa yê ku bacanaxê Reşat jî bû,Tahirê birê wî û Emin hoste, yê ku li Batmanê aşpêjekî navdar bû, ku wa ew li wir li benda wî ne û tev bi hev re li tirêna reş (Ara tireni) siwar dibin û ´berê xwe didin oxirê û pişta xwe didin felekê` û ti li kur û Kaniya Kabê li kur û ew bi rê dikevin û diçin.

Di tirênê de kêf kêfa wan e, her yek ji wan henekekê dike û hire hira kenê wan e û tam di wê navberê de mirtibekî çav şîn, yê ku zirna wî ji alîyê hundir ve û hertim ew weke çeka wî di berîka çakêtê wî de bû û yê ku ew hertim amade ku ew wê ji nişka ve ji berîka xwe derxe û dest pê bike û li wê xe û dîsa yê ku; wî ji xwe re kirîbû wek adet û hertim wî di wê tirênê de, ya di navbera Batmanê û Amedê de, ji xelkê re li zirnê dixist, ji bo ku xelkê çend qurişa bidana wî. Û ew  qereçî weke mêvanekî bêwext û ji nişka ve dikeve wê oda tirênê, ya ku ew, yanî Ehmed û hevalên xwe tê de rûniştî ne. Îcar wexta ku mêrikê mirtib li wê atmosfera, li wê hewa ku ew têde ne dinêre, îcar ji xwe ew pêwîstî jî pê nabîne ku ew ji wan re bibêje ”Axa, axa ez ji we re hinekî li zirnê xim!”, weke ku wî normal ji xelkê dipirsî û bêyî ku ew ji wan bipirse, hema pêre pêre dest pê dike û ji wan re meqamekî li gor wê hewa wan, yanî meqamekî dawetê “Welat çiqas xweş û rinde” bi zirnê lê dixe. Îcar yê ku nizanîbûna ew ê wan ji dil jî bigotana qey bera ew diçin dawetê.

Îcar ji dervayî xwarin û vexwarina ku wan bi xwe re biribû, lê wan dînamît jî ji bo masîyan îhmal nekiribûn. Û di wê gir girê, di wan heneka de, îcar ji bînê carkê Ehmedê bavê Necat û bi taybetî jî wexta ku tirên di ser Pira Zilek re derbas dibe, îcar ew di paca tirênê de li çem dinêre û ew hîn jî bi tona dengekî bilind, li yên din dinêre û dibêje: gelî hevalan! Em ê îroj, rojekê ji felekê bikujin! 

Tirên li îstasyona Sînanê disekine û ew ji tirênê peya dibin û ew ji wê derê sê kîlometra bi rêve diçin wî gundê nû yê ku Reşat ji xwe re li nava milkê xwe ava kiribû. Îcar piştî xêrhatinek kin û vexwarina dewekî cemidî , ew wî ji, yanî Reşat jî bi xwe re dibin û ew tev bi hev re xwe di ber Kanîya Kabê re berdidin û qederê kîlometerekê an jî didu, bi alîyê serê du ava ve diçin û li wirê, ew ji xwe re cîkî çêdikin.

Û ew li wê derê ji xwe re dikevin avê, xwe hênik dikin, xwe dixin qûmê, xwarina xwe dixun, ji xwe re têr heneka dikin, yanî heqîqeten jî hetanî wê çaxê, ew ji xwe re têra xwe kêf dikin û îcar dibe wextê ku ew dînamîtê biavêjin goleke ku ew gûman dikin ku masî tê de pir in. Pir zêde nakşîne, ew cîkî dibînîn û ew, wê dînamîta xwe diavêjin wê golê û icar piştî çend sanîya masî bi ser avê dikevin. Û îcar ew di nava wê avê de vir de û wir de şepe şepa wan e, ew li dû masîyan dibezin, yanî hewl didin ku ew wan masîya bigrin. Lo îcar yak bangî yê din dike; awa yekî mezin li wir derket!. Lo niza wa yekî xwe li wir xiste binê avê û bi gotinên wilo, ew wê operasyona, lêgerîna xwe berdewam dikin û ew geleka ji wan masîya jî digrin.

Lê belê tam di wê xire cirê de, Ehmedê bavê Necat, yê ku kîloyê wî jî hinekî zêde bûn, dide dû masîyekî piçekî mezin, ku bi alî şîpê ve diçe û bêgûman ji ber ku hişê wî li ser wî masîyî ye, ew wê şîpê jibîr dike û hew dinêre ku ew bi ber pêlên avê dikeve û bi wê şîpê de diçe. Îcar ya herî baş ew e ku hevalên wî tev û pir zû pê dihisin, yanî haya wan jê çêdibe û tev bazdidin diçin hewra wî. Îcar ew bi zor û heft bela û niv mirê wî ji nava wê avê dikşînin û derdixin qeraxa avê û ew wî hinekî vir de û wir de dibin û tînin, ji bo ku ew ava ku ketîye nava zikê wî jî derkeve.

Îcar piştî qederekî baş,wexta ku êdî hêdî hêdî hinekî ruh pê tê û hino hino ew çavên xwe vedike, wê gavê, Emîn hoste, yê ku hinekî hazir cewab jî bû, pêşî li wî, yanî li Ehmedê bavê Necat dinêre û di dû re, bi awirnî manîdar li wan hevalên din dinêre û dîsan li Ehmed, yê ku hê jî li erdê dirêjkirî ye dinêre, hinekî  dibişire û jê re dibêje: ew gotina ku te digot rast derket kekê Ehmed; me îroj  rojekê ji felekê kuşt!

 

Tebax 2006

Key Xusre